Yoga, Hinduizm ve Budizm’de kişiye birtakım ilâhî bilgiler ve yetenekler kazandırarak, onun arınmasına ve hakikate ulaşmasına aracı olması amacıyla uygulanan bir yöntemdir. Milâttan önce II. yüzyılda yoganın temel kaynağı olan Yoga Sutra’da ilk defa bu kelime “Tanrı ile insanı birbirine bağlamak” anlamında kullanılmıştır.
YOGANIN KÖKENİ NEREYE DAYANMAKTADIR?
Bir yanıyla inanç ve felsefî özelliklere, diğer yanıyla bedensel egzersizlere sahip bir sistem olarak yoganın kökeni kesin şekilde bilinmemektedir. Yoga’nın Hindistan’da henüz Hinduizm’in teşekkül etmediği milâttan önceki 3000’li yıllara kadar gittiğini düşünen araştırmacılar varsa da bunun aksini söyleyen bilim adamları da mevcuttur. (TDV İslam Ansiklopedisi cilt.43 Shf. 558-559)
YOGA NEYİ AMAÇLAMAKTADIR?
Yoga, Hinduizm ve Budizm’de kişiye birtakım ilahi bilgiler ve yetenekler kazandırarak onun arınmasına ve hakikate ulaşmasına aracı olması amacıyla uygulanan bir yöntemdir.
Son yıllarda ülkemizde de yaygınlaşan yoga merkezlerinin önemli bir kısmı kendilerini bu dinlerden ayrıştırarak bağımsız yoga uygulayıcısı oldukları söylemiyle faaliyet göstermektedirler. Öte yandan tıp alanında da yoga uygulamalarının insanı bedensel ve zihinsel olarak rahatlattığı iddialarıyla dünyada, özellikle ABD ve Batı ülkelerinde bu işlevi yerine getirmeye yönelik ticari gelir elde etmeyi de amaçlayan birçok yoga kursu açıldığı görülmektedir
DİNÎ BİR YÖNÜ VARMIDIR?
Yoganın dini bir yönünün bulunmadığı ve zihinsel bedensel arınmayı amaçlayan alıştırmalar olduğu söylemi tam olarak gerçeği yansıtmamaktadır. Çünkü Brahmanizm’de yoga, evrensel ruh Brahma ile öznel ruh olan Atman’ın pratikteki birleşmesi olarak kabul edilmiş ve yoga yapanlar -yani yogiler- birer aziz ve veli olarak düşünülmüşlerdir. (TDV İslam Ansiklopedisi.cilt VI,sf. 331)
Özellikle Batıda yaygınlaşmaya başlayan ve ticari olarak metalaştırılan, uzak doğu kökenli benzeri dini motiflerin egzersiz ve rahatlama adı altında sunularak benimsetilmesi ve her fırsatta hayatımıza dahil edilmesi gayet düşündürücü ve ibret verici bir durumdur. Bu tür, milletimizin inanç ve kültürünü dejenere edecek merkezler konusunda dikkatli olunması gerekir.
YOGA DİNEN CAİZMİDİR?
Milletler kendi dini ve milli kültürleri ile var olmuşlar ve bu değerleri korudukları oranda tarih sahnesinde yer almışlardır. Bu itibarla, bir Müslümanın yüce dinimiz İslam’ın insanın kendisi ve çevresiyle uyum içerisinde yaşaması için ortaya koyduğu ahlaki prensipleri göz ardı ederek, başka kültürlerin ahlak prensiplerinden medet umması, onları benimsemesi asla düşünülemez. İslam'ın ortaya koyduğu prensipler, kendi müntesiplerinin hem dünyevi hem de uhrevi huzur ve mutluluğunu sağlamada yeterli olduğu gibi bütün insanlığın huzur ve mutluluğunu sağlamada da kâfidir.
Buna göre bir Müslüman’ın, başka bir dinin inanç ve ibadetlerine dayandığını bilerek yoga yapması caiz değildir. Zira bir Müslüman’ın İslâm’ın inanç esaslarını ve temel prensiplerini göz ardı etmesi, başka dinlere ve inançlara ait ibadet şekillerinden medet umması ve bunları benimsemesi düşünülemez.(D.İ.B, Din İşleri Yüksek Kurulu)
Yüce dînimiz İslâm; İnsanın huzur ve saâdeti için gerekli olan bütün şifa reçetelerini ilahi emirleri vesilesiyle zaten sunmuştur. Böylesine kıymetli bir mîrâsa sahip olan milletimizin, dünya ve âhiret saâdetini başka kültürlerde dinlerde ve dünya görüşlerinde araması, doğru bir yaklaşım değildir.
Hüsrev ÖNDEGELEN
İLAHİYATÇI ARAŞTIRMACI YAZAR